Vuur Op Vrijdag – Het Omgekeerde Vuur

Wie graag wil barbecueën, maar niet weet hoe hij een goed vuur moet maken, kan ik het omgekeerde vuur ten zeerste aanraden. Ik ga er wel van uit dat je je bbq volledig met hout stookt en dat je niet van zin bent om een ganse avond vlees te bakken.

Bij een omgekeerd vuur (upside down fire / top down fire) leg je de dikste stukken hout van onder en de dunste van boven. Je steekt je vuur ook niet van onder aan, maar van boven. Het grote voordeel bij dit soort vuur is dat je na het aansteken van je vuur, je niets meer moet doen. Ga bij je gasten zitten, of ga met een aperitief rond het vuur staan.

Steek je vuur tijdig aan. Dit vuurtje heeft bijna een uur gebrand vooraleer ik het rooster erop gooide. Gooi je vlees pas op het rooster als alle vlammen gedoofd zijn en er enkel nog gloeiende houtskool overblijft.

Upside down fire Upside down fire Upside down fire Upside down fire

Upside down fire Upside down fire Upside down fire Upside down fire

Upside down fire Upside down fire Upside down fire Upside down fire

Deze hoeveelheid hout (een mix van wilg en eik) was net voldoende om ons avondeten te bakken. Wil je langer kunnen bakken, dan moet je ofwel veel meer dik hout op de bodem leggen, ofwel houtskool bijgooien wanneer je vuur het dikke hout bijna verteerd heeft.

Vuur Op Vrijdag – Vuursteen, Vuurslag & Amadou

Vandaag maken we vuur met een vuursteen, een vuurslag en wat amadou van een tonderzwam.

Het stukje vuursteen komt uit een mergelgrot. De vuurslag of (firesteel of steel striker in ‘t Engels) heb ik laten maken door Launditch van op BushcraftUK.com.

Het amadou van de tonderzwam heb ik zelf geprepareerd. Een detailuitleg hoe je dit doet volgt nog. Kort geschreven komt het erop neer dat je een bepaald deel van de tonderzwam in plakjes snijdt, kookt in water met potas (pot-as), platklopt en laat drogen.

Vuur Op Vrijdag – Buddy Burner

Na de feestdagen zitten wij altijd met een overschot opgebrande kaarsen. Net zoals vorig jaar met het zelfgemaakte aanmaakblokje smolt ik de restjes in een pannetje en goot ze samen met heel veel watten in een leeg blikje.

Het formaat van de blikjes van de tv worstjes van Dunaldi is hiervoor ideaal.

Ik moet er in het vervolg op letten dat ik wat meer watten kaarsvet-vrij hou, zodat de buddy burner gemakkelijker aan te steken is. Door met het mes in het kaarsvet te prutsen zorgde ik ervoor dat er watten kwamen bloot te liggen die niet compleet waren verzadigd van vet. Het kaarsvet is immers niet licht ontvlambaar.

Met een aansteker of met een lucifer zou het aansteken wel een fluitje van een cent geweest zijn. Het voordeel van deze buddy burner is dan weer dat hij waterproof is. Als hij ondergedompeld is geweest kan je nog steed droog brandbaar materiaal naar de oppervlakte brengen en aansteken zoals in het filmpje.

Vuur Op Vrijdag – IKEA Hobo Stove

Fun in de achtertuin. Thee zetten op een IKEA hobo stove. Alé ‘t is te zeggen, op een IKEA Ording bestekrekje waarin ik een langwerpig gat heb gemaakt.

Niet meer dan een half stammetje hout van 30 cm lang en 5cm diameter was er nodig om één liter water aan de kook te brengen voor een kopje thee.

IMG_0638

Ik heb er bewust voor gekozen om het gat zo hoog aan de bovenkant te maken. Zo kan het hout er niet uitvallen en kan je al eens wat grotere stukken in de hobo stove steken. De zwaartekracht zorgt er dan wel voor dat het hout verder naar binnen wordt getrokken. Zo voedt het vuur zichzelf een beetje en moet je niet constant stukje hout in de koker steker.

IMG_0640

De clipjes bovenaan de koker zijn trouwens ook van IKEA. Dat zijn de klemmetjes die je er op toe krijgt bij een setje gordijn ringen.

Niet alleen had ik in geen vijf minuten tijd kokend water, een matzwarte kookpot kreeg ik er op de koop toe. Het heeft mij heel wat ellebogenvet gekost om die terug proper te krijgen.

IMG_0646

Vuur Op Vrijdag – Vuursteen / Flint

Deze week samen met vrouw en kind nog eens een bezoekje gebracht aan de grot vanwaar ik mijn eerste stuk vuursteen meegenomen had. Dat stukje is intussen herleid tot steengruis. Net iets te hard geslagen met mijn vijl

Marl cave
Links op deze foto kan je de vuursteen bank goed zien. Samengeperst tussen twee lagen mergel. Het grappige van de zaak is dat voor onze voorvaderen – de Neanderthalers – net zoals voor mij, de vuursteel (silex / flint) het belangrijkste product was. Terwijl voor onze grootouders (en voorgangers uit de Middeleeuwen) de mergel veel belangrijker was. De silex was voor hun maar een bijproduct.

Marl cave
Het is echt wel leuk om eens in zo een mergelgrot rond te lopen. Het is er pikkedonker en altijd even warm/koud. De grot die ik bezocht is open voor publiek, en echt verdwalen kan je er niet in. Ze is hooguit 50 meter diep.

Om niet het risico te lopen dat ik het dak van de grot op mijn kop zou krijgen ben ik niet beginnen kappen in de mergel om wat silex te bemachtigen, maar heb ik enkele stukjes opgeraapt die al op de grond lagen. Ja kan niet voorzichtig genoeg zijn hé.

Alhoewel: volgende keer handschoenen meenemen. Silex werd ook gebruikt om messen, bijlen en speerpunten van te maken. Dat een stukje silex behoorlijk scherp kan zijn heb ik proefondervindelijk mogen ondervinden.
Finger cut

Vuur Op Vrijdag – Fatwood

Vorige week las ik op een of ander Bushcraft forum (ik weet niet meer welk, want er zijn er zoveel) iets over Fatwood en waar je het kon vinden. Fatwood is dus de gebruikelijke benaming van wat commercieel verkocht wordt als Maya Sticks. De schilfertjes van de Maya Sticks worden verkocht als Maya Dust. Zoals veel bushcraft dingen kan je die dus “gratis” in het bos vinden.

In de winter trekt het sap uit een denneboom zich terug in het wortelgestel om in de lente terug in het hout gepompt te worden. Wanneer de denneboom intussen gekapt wordt of breekt is er maar weinig hout voor het vele sap. Het weinige hout zal dus doordrenkt worden met sap wat later zal uitharden tot hars. Hout dat heel veel hars bevat brandt gemakkelijk en geeft een grote vlam. Juist daarom moet je je hout lang laten drogen vooraleer je het in je openhaard of kachel kan verbranden. Je wil immers geen schouwbrand.

In het bos waar ik ben gaan wandelen kon ik geen fatwood vinden. Alleen maar stompen rotte dennen die dus in het verkeerde seizoen gekapt waren. De “groenen” voeren hier strijd tegen alles wat uitheems is (natuurracisme bestaat dat?) dus snoeien en kappen ze precies op het verkeerde moment. Het is juist de bedoeling dat de plant het niet overleeft.

Wat ik wel kon vinden was een dode nog rechtstaande berk met grote gaten waar vroeger takken afgezaagd waren en waar nu super droog hout in zat. Ik heb daar enkele stukken uit meegenomen. Ik had thuis nog massa’s kaarsenvet (paraffine) liggen, dus besloot ik om mijn eigen fatwood maken. Ik had geen idee of dit mogelijk was, maar het moest maar eens lukken.

Hup pan op het vuur, kaarsenvet smelten op een laag pitje en dan als alles goed vloeibaar is, de stukken hout erin:

We laten alles een tijdje borrelen. Het is niet echt koken, de bubbels die je ziet komen uit het hout. Het is dus lucht die ontsnapt doordat het kaarsenvet het hout doordrenkt. Als je geen bubbels meer ziet, is het artificieel fatwood zo goed als klaar. Je moet het alleen nog maar laten afkoelen.

Daarna hou je een hard blokje in parafine gedrenkt hout over. Je kan het ongeveer vergelijken met de consistentie van chocolade. Maar dan zonder dat smelt door de warmte van je vingers. Hiervan kan je gemakkelijk kleine stukjes schaven die gemakkelijk vuur vatten met behulp van een FireSteel. Uiteraard wou het niet van de eerste keer lukken op deze video. Zonder camera lukte het meteen. Ik had deze keer 21 pogingen nodig. Er moet juist één heet deeltje in je hoopje fatwood vallen.

Je kan ook een reepje of balkje van het fatwood afsnijden en dat aansteken zoals een aanmaakblokje. Ik denk ook dat ik ze zo ga gebruiken. Ik heb ondertussen een halve kilo kunstmatig fatwood, en als ik er te zuinig mee omspring gaan mijn kleinkinderen mij nog vragen wat ik aan het afschrapen ben. Dat kan niet de bedoeling zijn: de fik erin! Ze mogen mij later gerust stook opa, of fonkel vake noemen 😉

Vuur Op Vrijdag – Vuursteen & Vuurslag

‘t Werd hoog tijd dat ik nog eens een Vuur Op Vrijdag berichtje schreef. Vandaag maken we vuur met een vuursteen, een vuurslag en wat verkoold katoen.

Vuur Op Vrijdag – Vuursteen & Vuurslag from Golb on Vimeo.

Niettegenstaande de naam “vuursteen” doet vermoeden dat het vuur uit de steen komt, is dit helemaal niet het geval. Als je twee vuurstenen tegen elkaar zou kloppen krijg je alleen maar steengruis (of speerpunten 🙂 ).

De vonken komen doordat stukjes metaal van de vuurslag vrijkomen en meteen oxideren. Die stukjes metaal komen alleen vrij wanneer je de vuurslag tegen een hard oppervlakte slaat. Vuursteen (silex) heeft een hardheid van 7 op de schaal van Mohs en is dus meer dan hard genoeg om stukjes metaal los te krassen.

Wanneer je vuur wil maken met een vuursteen, komt het niet aan op kracht (het filmpje zou dit kunnen doen vermoeden). Je moet de juiste hoek vinden en met je vuurslag snel langs een scherpe rand slaan. In dit geval gebruikte ik een oud vijl als vuurslag. Qua samenstelling van metaal is dit geschikt, al bijten de groeven van de vijl wel onnodig hard in de steen.